
Jak najlepiej dobrać sprężynę naciągową zegarka mechanicznego (mainspring)?
Jeśli przeprowadzamy serwis zegarka mechanicznego jedną z kluczowych czynności, które musimy wykonać jest wyjęcie z bębna sprężyny naciągowej zegarka. Czynność tę wykonujemy po to, aby usunąć z niego różnego rodzaju zabrudzenia np. stary zaschnięty smar, oraz aby sprawdzić jak wygląda sama sprężyna naciągu (np. czy nie jest złamana, zdeformowana, skorodowana itp.)
W ciągu takiego całościowego serwisu zawsze mamy dwie opcje. Jedną z nich jest wymiana sprężyny na nową, natomiast drugą jest jej umycie, nasmarowanie i włożenie jej ponownie do bębna.
Druga opcja bez wątpienia sprawdza się częściej w przypadku nowych zegarków, gdzie sprężyna nie jest jeszcze bardzo zmęczona (widoczne jest to za sprawą wysokiej amplitudy oraz długiej rezerwy chodu). Natomiast jeśli chodzi o pierwszą to stosujemy ją najczęściej w przypadku starych zegarków typu vintage. Wymiana sprężyny na nową jest tutaj najlepszym rozwiązaniem, gdyż bardzo często nie jesteśmy w stanie określić daty ostatniego serwisu takiego vintydżowego zegarka. Istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że taka sprężyna pracuje w starym zegarku przez dziesiątki lat, więc poprzez tak długi czas eksploatacji następuje po prostu zmęczenie materiału. Na tak starych sprężynach powstają również różnego rodzaju mikro uszkodzenia (niewidoczne gołym okiem) przez które sprężyna traci swoje właściwości, między innymi siłę rozprężania, co w konsekwencji ma wpływ na np. rezerwę chodu jak i samą pracę zegarka.
Ok, powiedzmy, że podjeliśmy decyzję o wymianie sprężyny na nową. Co musimy wtedy zrobić i w jaki sposób mamy dobrać tę właściwą?
A więc tak, bardzo ważną rzeczą jest zwymiarowanie samej sprężyny. W pierwszej kolejności musimy dokładnie sprawdzić jej wysokość, grubość oraz długość. Pamiętajmy, że dokładne zwymiarowanie sprężyny jest kluczowe, więc zawsze starajmy się używać do tego odpowiednich narzędzi np. suwmiarki.
Gdy już mamy zwymiarowaną sprężynę i znamy oczywiście jej rodzaj (sprężyna do mechanizmów automatycznych lub mechanizmów o naciągu ręcznym), jak również jej kształt (może być spiralny lub w kształcie litery S) to następną rzeczą, która została nam do sprawdzenia jest rodzaj zaczepu sprężyny w bębnie. W związku z tym, że istnieje wiele różnego rodzaju zaczepów sprężyn, których kształt zależny jest od budowy samego bębna, możemy wyróżnić kilka z nich np. zaczep w kształcie litery T, w kształcie haku, lub jak to jest w przypadku sprężyn ślizgowych do mechanizmów automatycznych rozdwojonych końcówek.


Po dokładnym zwymiarowaniu sprężyny oraz określeniu jej kształtu i rodzaju zaczepu, możemy zacząć nasze poszukiwania. Istnieje dziś wiele internetowych hurtowni oraz sklepów w Polsce jak i za granicą, które mogą pomóc nam w znalezieniu i zakupie odpowiedniej części.
No dobrze, to aby wszystko nie wyglądało tak pięknie wyobraźmy sobie sytuację, w której np. 40 lat temu ktoś serwisując nasz zegarek nie miał dostępu do oryginalnych części i postanowił włożyć do niego to co miał pod ręką, mam tu na myśli nieoryginalną sprężynę lub sprężynę nie o takich samych parametrach czyli dł, szer itd…. Co wtedy, skąd mamy wiedzieć jaka sprężyna będzie tą właściwą?
W takich sytuacjach najlepiej skorzystać ze starych katalogów, które pozwolą nam na dobór właściwej sprężyny. Jednym z podstawowych katalogów, które powinien posiadać każdy szanujący się zegarmistrz jest Bestfit. Bestfit to encyklopedia, która sprawnie pomoże nam w identyfikacji starych mechanizmów jak i także ich części, w tym również sprężyn. Kolejnym z takich katalogów, z którego ja sam najczęściej korzystam jest Generale Ressorts (GR). Jest to kopalnia wiedzy jeśli chodzi o różnego rodzaju sprężyny naciągowe używane głównie w szwajcarskich mechanizmach. W katalogu tym możesz znaleźć tzw. nr referencyjny sprężyny, której poszukujesz. Znając bowiem ten numer z łatwością będziesz mógł/a dokonać zakupu odpowiedniej sprężyny chociażby w jednej z największej i najbardziej znanej angielskiej hurtowni Cousins, ale oczywiście nie tylko tam.


To już tyle jeśli chodzi o ogólną wiedze w kwestii doboru odpowiedniej sprężyny naciągowej. Wiem, że temat ten nie został przeze mnie w pełni wyczerpany dlatego wierzę, że jeszcze kiedyś do niego wrócę. Zapraszam do zapoznania się z innymi artykułami na moim blogu, który ciągle powiększa się o nowe wpisy 😊
Autor tekstu: Sebastian Malewski